هنر

ماندالا :

اندالا Mandala (मण्डल;به معنی دایره در سانسکریت) جدولی است هندسی مورد استفاده در ادیان بودا و هندو که به عنوان نمادی برای جهان هستی به کار میرود. اصل ماندالا از دین هندو است ولی در آیین بودا هم کاربرد زیادی پیدا کرده است(منبع[۱] [۲]).

در بسیاری ادیان (مثل اسلام) انجام آئینها و مناسک شکلی دایرهای دارند (مثل طواف دور کعبه و حرمهای مقدس). جالب اینجاست که بدانیم افلاطون نیز خود روح را مانند یک کره میدانست. در سمبولشناسی خلقت شکل کره که شکل پایه تمام اجرام آسمانی هستند، اولین و ابتداییترین شکل خلقت خداوندی را ترسیم میکند.

اساساً تبدیل مربع به دایره یکی از مفاهیم کار کیمیاگری که به معنی وحدت عناصر اولیه نامنظم و دستیافتن و به وحدتی عالیتر میباشد. وحدت در اینجا به شکل دایره و عناصر به شکل مربع ترسیم میشوند. به عبارت دیگر تهیه سنگ فلسفی را به صورت نمادی از تبدیل مربع به دایره مشخص میکنند

گنبد و فضاى مکعب زیر آن در معمارى اسلامى، از طریق ایجاد مقرنس پیوند مى خورد. فضاى ابداعى مقرنس همانند مظهر نسبت آسمان به زمین است.گنبد چونان مظهر آسمان و فضاى مکعب زیرآن چونان مظهر زمین و قوس مقرنس کارى شده چونان حلقه واسطه آسمان و زمین تلقى مى گردد.

بوعلی سینا (۳۷۰ -۴۲۸ ه. ق) مربع و دایره را کلید فهم نظریه خود درباره کائنات میداند. و به نظر او دایره تداوم حرکت را بیان میکند و نگاه در مسیر محیط آن به سهولت حرکت میکند در صورتیکه مربع حرکت کنترل شده خط مستقیمی است که در سه نقطه , سه بار ۹۰ درجه تغییر جهت داده است.

بو علی سینا دایره را آسمانی (هوایی) گرم و مرطوب و مربع را زمینی (خاکی) سرد و خشک میداند.

مرکزیت کعبه و دوایر متحد المرکز اطراف آن از (زائرین طواف کننده) بزرگترین و زنده ترین ماندالای جهان را تشکیل میدهند در بعضی اذهان میکوشندتا با دفع امور عرضی و جزئی از جهان به ماورای جهان دست یابند و چنین پیداست که آرمان آنان با ساختار دایره سازگاری دارد . دایره نزدیکترین چیز به تصور امر مطلق است.دایره در اصل یک نقطه ی بسط یافته و متکثراست.در حج افراد در کامل شدن دایره شان ، مشارکت میکنند،و به کمال،همگونی،نداشتن اضافات،زوایدو زوایا…میرسند.دایره نماد خود است و بیانگر تمامیت روان با تمام جنبه هایش از جمله رابطه ی میان انسان و طبیعت.دایره نماد حمایت است،حمایتی مطمئن در محدوده ی خود؛همچون داشتن حلقه،گردنبند،کمربندوتاج.حلقه ی تولد و مرگ.جریان یافتن و حادث شدن. در گذشته، این دو نمایه انتزاعی ( دایره و چهار گوشه)، با یکدیگر وحدت داشتند و بیانگر یک جهان اندیشه و احساس بوده اند